نقاشی اکسپرسیونیسم چیست؟

اکسپرسیونیسم رویکردی در هنر مدرن است که شکل، رنگ، فضا و تناسبات را عمداً از ظاهر طبیعی دور می‌کند تا برداشت درونی هنرمند از موضوع را آشکار کند. در یک نقاشی اکسپرسیونیستی، چهره لازم نیست شبیه مدل واقعی باشد، ساختمان مجبور نیست قائم بایستد و آسمان لازم نیست رنگی مطابق طبیعت داشته باشد. معیار اصلی، صحت بازنمایی نیست؛ کارکرد بیانی عناصر تصویر است.

اکسپرسیونیسم را نباید با هر نقاشی پررنگ، خشن یا ناراحت‌کننده یکی دانست. این جریان مجموعه‌ای از هنرمندان و گروه‌های متفاوت بود و زبان واحدی نداشت. برخی به شهر صنعتی پرداختند، بعضی طبیعت و معنویت را بررسی کردند، برخی بر پرتره و روان انسان متمرکز شدند و گروهی تجربه جنگ و بحران اجتماعی را موضوع قرار دادند.

نشانه‌های نقاشی اکسپرسیونیستی چیست؟

این هفت ویژگی برای تشخیص اولیه مفیدند:

1. رنگ ممکن است غیرطبیعی باشد و به‌جای توصیف نور واقعی، نقش بیانی یا ساختاری داشته باشد.

1. تناسب بدن، چهره، معماری یا منظره آگاهانه تغییر کرده است.

1. خطوط و فرم‌ها اغلب زاویه‌دار، کشیده، فشرده یا ساده شده‌اند.

1. پرسپکتیو می‌تواند ناپایدار یا متراکم باشد و فضا به سمت سطح تصویر فشار بیاورد.

1. رد قلم، خراش، ضخامت رنگ یا اثر ابزار پنهان نمی‌شود.

1. موضوع فقط آن چیزی نیست که دیده می‌شود؛ نوع مواجهه هنرمند با آن نیز بخشی از اثر است.

1. تصویر ممکن است ناآرام یا شدید باشد، اما این شدت باید از سازمان رنگ، فرم و فضا بیاید، نه فقط از موضوعی تلخ.

یک اثر با رنگ تند لزوماً اکسپرسیونیستی نیست. برای چنین طبقه‌بندی‌ای باید دید آیا تغییر رنگ و فرم، منطق اصلی تصویر را ساخته است یا صرفاً نقش تزئینی دارد.

اکسپرسیونیسم چگونه شکل گرفت؟

اصطلاح اکسپرسیونیسم دامنه‌ای گسترده دارد، اما در تاریخ هنر معمولاً به گرایش‌هایی اشاره می‌کند که در آغاز قرن بیستم، به‌ویژه در آلمان و اتریش، شکل گرفتند. صنعتی‌شدن سریع، رشد شهرها، تغییر روابط اجتماعی، مخالفت با معیارهای آکادمیک و سپس تجربه جنگ جهانی اول زمینه فکری و اجتماعی این جریان را ساختند.

در ۱۹۰۵، ارنست لودویگ کیرشنر همراه با فریتس بلیل، اریش هکل و کارل اشمیت‌روتلوف گروه «دی بروکه» یا «پل» را در درسدن بنیان گذاشت. نام گروه به گذر از سنت‌های تثبیت‌شده و رسیدن به هنری تازه اشاره داشت. اعضای آن فرم‌ها را ساده و خشن می‌کردند، از رنگ‌های غیرطبیعی استفاده می‌کردند و به طراحی و چاپ چوبی اهمیت می‌دادند.

در ۱۹۱۱، گروه «در بلاو رایتر» یا «سوارکار آبی» در مونیخ شکل گرفت. واسیلی کاندینسکی و فرانتس مارک از چهره‌های اصلی آن بودند. این جمع یک سبک کاملاً یکدست نداشت؛ علاقه به رابطه رنگ، موسیقی، معنویت و حرکت به سوی انتزاع میان برخی اعضا مشترک بود.

در اتریش، اگون شیله و اسکار کوکوشکا مسیر متفاوتی داشتند. بدن، چهره و پرتره در آثارشان به فضای بررسی روان، هویت و آسیب‌پذیری تبدیل شد. بنابراین اکسپرسیونیسم آلمانی و اتریشی را نباید به یک شکل واحد تقلیل داد.

پیشگامان و تأثیرهای مهم

ادوارد مونک و وینسنت ونگوگ پیش از تشکیل گروه‌های اصلی اکسپرسیونیست، ظرفیت رنگ و خط برای عبور از بازنمایی عادی را نشان داده بودند. «جیغ» مونک در ۱۸۹۳ ساخته شد؛ یعنی پیش از تأسیس دی بروکه. به همین دلیل مونک را غالباً پیشگام یا اثرگذار بر اکسپرسیونیسم می‌دانند، نه عضو گروه‌های آلمانی آن.

ونگوگ با ضربه‌قلم جهت‌دار و رنگ‌های تشدیدشده نشان داد سطح نقاشی می‌تواند کیفیتی فعال داشته باشد. گوگن و نمادگرایان نیز با رنگ‌های تخت‌تر و استقلال رنگ از طبیعت راه‌هایی تازه باز کردند. هنر گوتیک آلمان، چاپ چوبی، هنر عامیانه و آثاری که هنرمندان اروپایی در موزه‌های مردم‌شناسی می‌دیدند نیز بر زبان فرمی اکسپرسیونیست‌ها اثر گذاشتند.

بخش اخیر نیازمند نگاه انتقادی است. هنرمندان اروپایی بسیاری از آثار آفریقایی و اقیانوسیه را بدون شناخت کامل زمینه فرهنگی آن‌ها و در بستر استعمار مشاهده و تفسیر می‌کردند. استفاده از واژه قدیمی «بدوی» برای این هنرها امروز هم از نظر علمی و هم اخلاقی مسئله‌دار است. بهتر است هنگام بررسی این تأثیر، رابطه نابرابر میان موزه‌های اروپایی، استعمار و فرهنگ‌های مبدأ نیز دیده شود.

رنگ در اکسپرسیونیسم چه نقشی دارد؟

در نقاشی طبیعت‌گرا، رنگ معمولاً به رنگ مشاهده‌شده جسم و وضعیت نور وابسته است. در اکسپرسیونیسم این وابستگی می‌تواند شکسته شود. پوست صورت ممکن است سبز، زرد یا بنفش باشد؛ خیابان با قرمز و سیاه ساخته شود؛ آسمان در برابر منظره به یک سطح متضاد تبدیل شود.

این آزادی به معنی تصادفی‌بودن رنگ نیست. رنگ باید در ساختار اثر وظیفه داشته باشد. ممکن است فاصله دو شخصیت را بیشتر کند، چهره را از محیط جدا سازد، ریتمی تند ایجاد کند یا فضا را فشرده نشان دهد. اگر رنگ‌های غیرطبیعی را بتوان بدون تغییر جدی اثر با رنگ‌های واقعی جایگزین کرد، احتمالاً نقش آن‌ها بیشتر تزئینی بوده است تا اکسپرسیونیستی.

در بسیاری از آثار دی بروکه، تضادهای شدید و رنگ‌های مکمل کنار خط‌های تیره قرار می‌گیرند. در آثار فرانتس مارک، رنگ‌ها گاه نظامی نمادین پیدا می‌کنند. کاندینسکی رابطه رنگ و فرم را تا آستانه انتزاع پیش می‌برد. پس «رنگ تند» تعریف کافی نیست؛ باید نوع سازمان‌یافتن رنگ را بررسی کرد.

اعوجاج در اکسپرسیونیسم خطا نیست

در این سبک، تغییر تناسبات معمولاً تصمیمی آگاهانه است. دست بیش از حد بزرگ می‌تواند مرکز فعالیت یا فشار را برجسته کند. چشم‌های نامتقارن می‌توانند توجه را از شباهت ظاهری به نوع نگاه منتقل کنند. خیابانی که با پرسپکتیو معمول سازگار نیست، ممکن است تراکم و فشار شهر را از طریق ساختار فضا نشان دهد.

تمایز مهمی وجود دارد: هر طراحی ضعیف یا تناسب نادرست، اعوجاج اکسپرسیونیستی نیست. اعوجاج مؤثر در سراسر اثر منطق دارد. جهت خط‌ها، شکل اندام، زاویه دیوارها و توزیع رنگ‌ها به یک تصمیم مشترک خدمت می‌کنند. اگر تغییر فرم پراکنده و بدون رابطه با ساختار کلی باشد، نمی‌توان آن را صرفاً با برچسب سبک توجیه کرد.

در این تصویر توضیحی، بزرگ‌شدن دست‌ها و زاویه‌های تند صورت برای نمایش دقیق آناتومی نیست؛ این تغییرات وزن بصری و نوع مواجهه شخصیت را می‌سازند.

خط، قلم‌گذاری و ماده نقاشی

اکسپرسیونیست‌ها اغلب سطح اثر را کاملاً هموار نمی‌کنند. رد قلم، لبه خشک رنگ، خراش و جهت حرکت ابزار قابل مشاهده می‌ماند. این ویژگی باعث می‌شود فرایند ساختن تصویر بخشی از تجربه دیدن باشد.

چاپ چوبی برای هنرمندان دی بروکه اهمیت ویژه داشت. مقاومت چوب در برابر ابزار، بریدگی‌های زاویه‌دار و تضاد شدید سیاه و سفید، زبانی مستقیم و فشرده ایجاد می‌کرد. این تجربه بر نقاشی و طراحی آنان نیز اثر گذاشت؛ خط‌ها گاه شبیه برش‌های تیز و پیوسته‌اند.

بااین‌حال، اکسپرسیونیسم فقط به اجرای خشن محدود نمی‌شود. بعضی آثار کوکوشکا با لایه‌های شکسته و رنگ‌های متغیر ساخته شده‌اند و طراحی‌های شیله می‌توانند فضای خالی فراوان و خطی بسیار کنترل‌شده داشته باشند. آنچه مشترک است، اولویت‌دادن به کارکرد بیانی ماده و فرم است، نه یک نوع قلم‌گذاری ثابت.

موضوع‌های اصلی اکسپرسیونیسم

شهر مدرن یکی از موضوع‌های محوری بود. رشد سریع برلین و دیگر شهرهای آلمان، فرصت‌های تازه و هم‌زمان ازدحام، نابرابری و فشار اجتماعی ایجاد کرد. خیابان‌های کیرشنر با پیکره‌های کشیده، فاصله‌های کم و مسیرهای مورب، صرفاً گزارش معماری شهر نیستند؛ ساختار تصویر تجربه زیستن در آن محیط را بازسازی می‌کند.

پرتره نیز تغییر جدی کرد. هدف پرتره اکسپرسیونیستی الزاماً خوشایندکردن چهره یا ثبت منزلت اجتماعی فرد نبود. هنرمند می‌توانست ویژگی‌های صورت و بدن را تشدید کند تا شخصیت، رابطه یا وضعیت ذهنی را بررسی کند. موزه هنر مدرن توضیح می‌دهد که پرتره‌های این جریان به‌جای تمرکز صرف بر ظاهر بیرونی، به احساسات درونی و مسائل روان توجه کردند.

طبیعت در اکسپرسیونیسم همیشه آرام و مطابق مشاهده نیست. کوه، درخت، روستا یا حیوان ممکن است با رنگ و هندسه‌ای بازسازی شود که ساختار درونی اثر را تقویت کند. فرانتس مارک حیوانات را به فرم‌های خمیده و سطوح رنگی تبدیل می‌کرد و کاندینسکی از منظره به سوی ساختارهای غیر بازنمایانه حرکت کرد.

جنگ جهانی اول و پیامدهای آن موضوع مهم دیگری بود. کته کولویتس تجربه فقدان، فقر و جنگ را در چاپ‌ها و طراحی‌های فشرده بررسی کرد. اتو دیکس و جرج گروس نیز خشونت جنگ و تناقض‌های جامعه پس از آن را با زبانی تند و انتقادی نشان دادند؛ هرچند آثار متأخر آنان اغلب در پیوند با «عینیت نو» نیز بررسی می‌شود.

این تصویر اختصاصی نشان می‌دهد اکسپرسیونیسم می‌تواند در منظره نیز حضور داشته باشد و به چهره یا موضوع‌های تلخ محدود نیست.

مهم‌ترین شاخه‌ها و گروه‌ها

دی بروکه در ۱۹۰۵ در درسدن شکل گرفت و بعداً فعالیتش به برلین منتقل شد. کیرشنر، هکل، اشمیت‌روتلوف و سپس ماکس پِخشتاین و امیل نولده با این جریان پیوند داشتند. فرم ساده‌شده، چاپ چوبی، رنگ متضاد، بدن، طبیعت و شهر مدرن از محورهای مهم آثار آنان بود. گروه در ۱۹۱۳ منحل شد.

در بلاو رایتر در ۱۹۱۱ در مونیخ شکل گرفت. کاندینسکی و فرانتس مارک از چهره‌های مرکزی بودند و آگوست ماکه، گابریله مونتر و پل کله نیز با فعالیت‌های این محفل ارتباط داشتند. رابطه رنگ و معنویت، موسیقی، هنر عامیانه و حرکت به سمت انتزاع در این مجموعه اهمیت داشت.

اکسپرسیونیسم اتریشی بیش از همه با اگون شیله و اسکار کوکوشکا شناخته می‌شود. بدن‌های زاویه‌دار، فضای خالی، خطوط کنترل‌شده و پرتره‌های روان‌شناختی در آثار آنان برجسته است.

پس از جنگ، عینیت نو در آلمان به‌عنوان واکنشی به برخی جنبه‌های اکسپرسیونیسم شکل گرفت. اتو دیکس و جرج گروس به مشاهده‌ای سردتر، دقیق‌تر و انتقادی‌تر از جامعه روی آوردند. قرار دادن همه آثار آن‌ها زیر عنوان اکسپرسیونیسم بدون توجه به دوره زمانی، تفاوت‌های مهم تاریخی را حذف می‌کند.

هنرمندان و آثار مهم

ارنست لودویگ کیرشنر در آثار خیابانی خود پیکره، لباس، معماری و حرکت جمعیت را با خطوط مورب و رنگ‌های متضاد سازمان می‌دهد. «خیابان، درسدن» از نمونه‌های مهم اوست.

فرانتس مارک به‌ویژه با تصویر حیوانات شناخته می‌شود. در «اسب‌های آبی بزرگ»، رنگ از ظاهر طبیعی جدا شده و همراه با منحنی‌های بدن، وحدتی میان حیوان و محیط می‌سازد.

واسیلی کاندینسکی نقش مهمی در پیوند اکسپرسیونیسم و انتزاع دارد. آثار او نشان می‌دهند که رنگ و فرم می‌توانند بدون وابستگی کامل به موضوع قابل‌شناسایی، ساختار اثر را نگه دارند.

اگون شیله در خودنگاره‌ها و پیکره‌ها از خط‌های شکسته، بدن‌های کشیده و فضای خالی استفاده می‌کند. شدت آثارش فقط از موضوع نمی‌آید؛ فاصله اندام‌ها، جهت دست‌ها و اقتصاد رنگ نیز مؤثر است.

کته کولویتس بیشتر با طراحی و چاپ شناخته می‌شود. مجموعه «جنگ» نشان می‌دهد اکسپرسیونیسم الزاماً وابسته به رنگ‌های درخشان نیست. تضاد سیاه و سفید، فشردگی پیکره‌ها و حذف جزئیات فرعی می‌تواند بیان را بسازد.

ادوارد مونک با «جیغ» یکی از شناخته‌شده‌ترین پیش‌زمینه‌های اکسپرسیونیسم را فراهم کرد. اهمیت اثر فقط در چهره مرکزی نیست؛ خط‌های موج‌دار آسمان، پل مورب و فاصله میان شخصیت‌ها کل تصویر را به یک ساختار منسجم تبدیل کرده‌اند.

تفاوت اکسپرسیونیسم و امپرسیونیسم

امپرسیونیسم عمدتاً می‌پرسد جهان در یک وضعیت مشخص نور و هوا چگونه دیده می‌شود. اکسپرسیونیسم می‌پرسد این جهان در تجربه درونی هنرمند چگونه تغییر می‌کند. اولی معمولاً از مشاهده بیرونی آغاز می‌کند؛ دومی اجازه می‌دهد ادراک و موضع شخصی، ظاهر موضوع را دگرگون کند.

در امپرسیونیسم، رنگ با نور محیط رابطه دارد و فرم زیر تأثیر روشنایی و ضربه‌قلم نرم می‌شود. در اکسپرسیونیسم، رنگ می‌تواند مستقل از نور واقعی عمل کند و فرم ممکن است زاویه‌دار یا کشیده شود. امپرسیونیسم اغلب بر لحظه، هوا و زندگی روزمره متمرکز است؛ اکسپرسیونیسم بیشتر بر نوع مواجهه فرد با شهر، طبیعت، بدن، جنگ یا جامعه تأکید می‌کند.

این تقابل مطلق نیست. هنرمندان اکسپرسیونیست از آزادی رنگ و قلم در هنر پس از امپرسیونیسم بهره بردند. تاریخ هنر از مرزهای نفوذناپذیر ساخته نشده است؛ بااین‌حال، تفاوت در هدف استفاده از رنگ و فرم همچنان معیار مناسبی برای مقایسه است.

تفاوت اکسپرسیونیسم و فوویسم

فوویسم و اکسپرسیونیسم تقریباً هم‌زمان رشد کردند و هر دو رنگ را از بازنمایی طبیعی آزاد کردند. ماتیس، درن و ولامنک از چهره‌های اصلی فوویسم بودند. در آثار فوویستی، رنگ روشن، سطح تخت و سازمان تزئینی تصویر اهمیت زیادی دارد.

اکسپرسیونیسم آلمانی بیشتر با فشار اجتماعی، روان، شهر، بدن و بحران تاریخی پیوند خورد و فرم‌های آن اغلب تیزتر و متراکم‌تر است. بااین‌حال، نمی‌توان هر اثر فوویستی را شاد و هر اثر اکسپرسیونیستی را تلخ دانست. تفاوت دقیق‌تر در زمینه تاریخی، گروه هنری و نحوه سازمان فرم و موضوع است.

تفاوت اکسپرسیونیسم و اکسپرسیونیسم انتزاعی

این دو اصطلاح به دو زمینه تاریخی متفاوت اشاره می‌کنند. اکسپرسیونیسم اروپایی در اوایل قرن بیستم، به‌ویژه در آلمان و اتریش، رشد کرد و بسیاری از آثارش همچنان چهره، شهر، منظره یا بدن را نشان می‌دهند.

اکسپرسیونیسم انتزاعی در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ در آمریکا، به‌خصوص نیویورک، شکل گرفت. جکسون پولاک، مارک روتکو، ویلم دکونینگ و لی کراسنر از هنرمندان مرتبط با آن هستند. مقیاس بزرگ، حرکت فیزیکی نقاش، سطح گسترده و انتزاع کامل یا نسبی در آن اهمیت دارد. شباهت نام‌ها نباید باعث شود «جیغ» مونک و نقاشی‌های پولاک در یک جنبش واحد قرار گیرند.

تفاوت اکسپرسیونیسم و سوررئالیسم

اکسپرسیونیسم موضوع قابل‌شناسایی را برای بیان درونی تغییر می‌دهد، اما سوررئالیسم بیشتر به رؤیا، ناخودآگاه، تداعی آزاد و کنار هم قرار دادن عناصر نامنتظر توجه دارد. یک چهره با رنگ غیرطبیعی و تناسبات کشیده می‌تواند اکسپرسیونیستی باشد؛ صحنه‌ای با منطق رؤیا و اشیایی که روابط معمولشان شکسته شده، به سوررئالیسم نزدیک‌تر است.

البته یک اثر می‌تواند از هر دو رویکرد تأثیر بگیرد. برای تشخیص، باید دید محور اصلی اثر اعوجاج بیانی است یا منطق رؤیا و ناخودآگاه.

چگونه یک تابلوی اکسپرسیونیستی را تحلیل کنیم؟

از نام‌گذاری احساس شروع نکنید. ابتدا عناصر قابل مشاهده را ثبت کنید: جهت خط‌ها، نسبت اندازه‌ها، فاصله پیکره‌ها، زاویه معماری، رنگ‌های غالب و نوع سطح رنگ. سپس مشخص کنید کدام عناصر از ظاهر طبیعی فاصله گرفته‌اند.

در مرحله بعد رابطه این تغییرها را بسنجید. آیا خط‌های مورب، رنگ‌های متضاد و فضای فشرده همگی یک ساختار مشترک می‌سازند؟ آیا چهره و محیط به یک اندازه تغییر کرده‌اند یا فقط یک بخش برجسته شده است؟ پس از این مشاهده می‌توان درباره اثر تغییرات بر برداشت بیننده صحبت کرد.

این روش از تفسیرهای آماده جلوگیری می‌کند. مثلاً به‌جای گفتن «تابلو اضطراب دارد»، دقیق‌تر است بگوییم «پرسپکتیو تند، فاصله کم پیکره‌ها و تضاد سبز و قرمز فضای تصویر را ناپایدار کرده است». تفسیر وقتی معتبرتر می‌شود که به شواهد تصویری تکیه کند.

تابلو اکسپرسیونیستی برای چه فضایی مناسب است؟

اکسپرسیونیسم معمولاً حضور بصری بالایی دارد؛ بنابراین انتخاب اندازه و محل نصب مهم است. اثری با کنتراست زیاد، پیکره‌های متعدد و رنگ‌های تیره در دیوار کوچک یا کنار چند عنصر تزئینی دیگر شلوغ می‌شود. چنین تابلویی بهتر است فضای تنفس و فاصله دید کافی داشته باشد.

برای نشیمن یا فضای کار، می‌توان اثری با یک ترکیب روشن و رنگ غالب مشخص انتخاب کرد. در اتاق کوچک، منظره اکسپرسیونیستی با فرم‌های محدود معمولاً کنترل‌شده‌تر از صحنه شهری متراکم است. هماهنگی لازم نیست به معنی تکرار دقیق رنگ مبلمان باشد؛ کافی است یک یا دو رنگ فرعی تابلو با محیط ارتباط برقرار کنند و کنتراست اصلی اثر حفظ شود.

در چاپ روی چوب، سطح مات از بازتاب شدید جلوگیری می‌کند و برای رنگ‌های تیره و ضربه‌قلم‌های آشکار مناسب است. کنترل جزئیات سایه اهمیت دارد؛ اگر نواحی تیره در چاپ بسته شوند، تفاوت خطوط و سطوح از بین می‌رود. برای آثار اکسپرسیونیستی پرجزئیات، اندازه بزرگ‌تر معمولاً خوانایی بهتری فراهم می‌کند.

برای مشاهده تابلوهای این سبک در تابلو پرومکس:

https://tablopromax.ir/shop?style=expressionism

پرسش‌های متداول

آیا اکسپرسیونیسم فقط درباره احساسات منفی است؟

خیر. اضطراب، جنگ و بحران از موضوع‌های مهم‌اند، اما طبیعت، معنویت، بدن، شهر، حیوانات و رنگ نیز در این جریان حضور دارند. تعریف سبک به غم یا ترس محدود نمی‌شود.

آیا هر نقاشی با رنگ تند اکسپرسیونیستی است؟

خیر. باید دید رنگ غیرطبیعی، تغییر فرم و سازمان فضا در خدمت ساختار بیانی اثر هستند یا فقط ظاهر آن را جذاب کرده‌اند.

آیا «جیغ» یک اثر اکسپرسیونیستی است؟

«جیغ» از مهم‌ترین پیش‌زمینه‌ها و نمادهای اکسپرسیونیسم است، اما در ۱۸۹۳ و پیش از تشکیل گروه‌های اصلی آلمان ساخته شد. مونک را معمولاً پیشگام این جریان می‌دانند.

آیا اکسپرسیونیسم همان اکسپرسیونیسم انتزاعی است؟

خیر. اکسپرسیونیسم انتزاعی جنبشی عمدتاً آمریکایی در میانه قرن بیستم است. اکسپرسیونیسم اروپایی چند دهه زودتر شکل گرفت و اغلب موضوع‌های قابل‌شناسایی داشت.

اکسپرسیونیسم از چه سالی آغاز شد؟

برای آن یک تاریخ یگانه وجود ندارد، اما تأسیس گروه دی بروکه در ۱۹۰۵ یکی از نقاط آغاز اصلی اکسپرسیونیسم آلمانی به شمار می‌رود. گروه سوارکار آبی نیز در ۱۹۱۱ شکل گرفت.

منابع

موزه هنر مدرن نیویورک، Expressionism:

https://www.moma.org/collection/terms/expressionism

موزه هنر مدرن نیویورک، German Expressionism Styles:

https://www.moma.org/s/ge/curated_ge/styles/index.html

گالری ملی هنر آمریکا، Expressionism:

https://www.nga.gov/artworks/expressionism

موزه هنر مدرن نیویورک، Ernst Ludwig Kirchner:

https://www.moma.org/collection/artists/3115